Ψυχαναγκασμός ή ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή, είναι μια κατάσταση εκδήλωσης αγχώδους δράσης, που αντανακλά επάνω σε επαναλαμβανόμενες κινήσεις, πράξεις ή συναισθήματα.

Οι ψυχαναγκαστικοί άνθρωποι, μπορεί να επιστρέφουν κάθε δύο λεπτά, να δουν αν έχουν κλείσει τα μάτια της κουζίνας, ή το θερμοσίφωνο, ή αν έχουν σβήσει όλα τα φώτα.

Όλοι μας μπορεί να το κάνουμε αυτό, αλλά όχι κάθε ένα ή δύο λεπτά, με πλήρη ασυνείδητη επανάληψη και επιστροφή στην πράξη.

Ψυχαναγκαστικός μπορεί να είναι κάποιος, με την καθαριότητα, καθώς είναι σε θέση να πλένει τα χέρια του κάθε δύο λεπτά, μέχρι που στο τέλος προκαλεί δερματικά προβλήματα, ή με την καθαριότητα του σπιτιού, με την αίσθηση της σκόνης σε κάθε γωνιά, ή ακόμα με την τακτοποίηση κάποιων πραγμάτων στις ντουλάπες, ή στα ντουλάπια.

Είναι αυτό, που κάποιοι αποκαλούν ιδιοτροπίες, ή κόλλημα με κάτι, αλλά σε υπερθετικό βαθμό.

Είναι ιδεοληψίες, ακόμα και με θέματα όπως, η ονοματομανία ή η αριθμομανία, ή η θρησκοληψία, ή η δαιμονοκατάληψη.

Πέρα από τις ιδεοληψίες θρησκευτικού περιεχομένου, μπορεί να εκδηλώνονται ιδεοληψίες σεξουαλικού περιεχομένου, ή μονομανίες και παραληρήματα.

Ψυχαναγκασμοί υπάρχουν στις ιδέες, τις αναπαραστάσεις, τις παρορμήσεις, τις φοβίες, τις μολύνσεις, τις ασθένειες, τις αμφιβολίες, τους ενδοιασμούς, ακόμα και το θάνατο.

Όλα ξεκινούν υπό τη μορφή τελετουργίας, μέσα στο μυαλό του ασθενή.

Είναι μια πηγή δυστροφίας και μη ανάπτυξης υγιών συνειδητών πράξεων και συναισθημάτων.

Οι περισσότεροι ασθενείς, αναγνωρίζουν το πρόβλημά τους, ως ένα βαθμό, αλλά θεωρούν πολύ δύσκολο, να το σταματήσουν και κατ’ επέκταση, να το θεραπεύσουν.

Υποκύπτουν κάθε φορά στην έξη τους. Δεν έχουν τη δύναμη να αντισταθούν σε αυτήν και πολλές φορές την ακολουθούν ασυνείδητα.

Ο ψυχαναγκασμός, είναι ιδεοληψίες και προλήψεις, που κάνουν μόνιμη εγκατάσταση στον ψυχισμό του ατόμου.

Το έντονο άγχος, βοηθάει συγκεκριμένες επίμονες σκέψεις, εικόνες και παρορμήσεις, να επαναλαμβάνονται στο μυαλό του ασθενή και στο τέλος, να γίνονται δεύτερη φύση του.

Οι ψυχαναγκασμοί, απαιτούν χρόνο για να εδραιωθούν. Υπάρχουν ψυχαναγκασμοί που έγιναν αντιληπτοί από τους ασθενείς και το περιβάλλον τους, μετά από 20 χρόνια.

Χωρίζονται σε δύο κατηγορίες. Οι φανεροί, που είναι κινητικοί ή συμπεριφοράς, και οι κρυφοί με νοητικές πράξεις.

Είναι πράξεις που αν δεν εκτελεστούν, προκαλούν στον πάσχοντα έντονο άγχος.

Έτσι αν δεν επιστρέψει κάποιος να δει ότι έχει κλείσει το φως, μπορεί να μην κοιμηθεί όλο το βράδυ, ή να πλύνει τα χέρια του. Και καθώς ο ψυχαναγκασμός είναι εσωτερικός, μπορεί να επαναληφθεί η πράξη.

Ο ψυχαναγκασμός, μπορεί να μην είναι ένας, αλλά πολλοί και να εναλλάσσονται.

Οι ψυχαναγκαστικοί έχουν διάφορα χαρακτηριστικά.

– Αντίσταση απέναντι στις σκέψεις. Μπορεί να αναγνωρίζει ότι δεν πρέπει να κάνει ή να επαναλάβει κάτι, αλλά το κάνει.

– Νοιώθουν ντροπή και συμπεριφέρονται με μυστικότητα. Κρύβουν το πρόβλημα μέσα στην οικογένεια και δεν το εξωτερικεύουν. Αποφεύγουν να ζητήσουν ιατρική βοήθεια.

Ο ασθενής προσαρμόζεται στην κατάσταση που έχει φτιάξει μέσα στη ζωή του και το μυαλό του, πληρώνοντας και το τίμημα, που σε κάθε περίπτωση, είναι η ποιότητα της ζωής του.

Παράλληλα, ο ψυχαναγκαστικός αν αφεθεί χωρίς ιατρική βοήθεια, είναι δυνατόν να οδηγήσει σε δευτερογενή κατάθλιψη.

– Είναι χαρακτηριστικό, ότι η χρονιότητα στο πρόβλημα, ακόμα και για δεκαετίες, διακατέχεται από υφέσεις και εξάρσεις.

Είναι φορές που ο ασθενής, αισθάνεται από απόλαυση έως ερεθισμό.

Απλές καθημερινές πράξεις, προκαλούν τεράστιο πρόβλημα, όπως η άρνηση να δέχεται νερό στο σώμα του, με αποτέλεσμα να μην θέλει να κάνει μπάνιο.

Αιτία είναι διάφοροι παράγοντες, που επιδρούν στον ψυχαναγκαστικό και του δημιουργούν αρχικά μικρή όχληση, στη συνέχεια όμως, κάνουν μόνιμη εγκατάσταση.

Συχνά παίζουν ρόλο οι βιολογικοί παράγοντες. Είναι η επικοινωνία των εγκεφαλικών δομών, με το μπροστινό τμήμα του εγκεφάλου.

Στην ουσία ιδεοληψίες, είναι κάποιες ανησυχίες ή φοβίες, που δεν φιλτράρονται και εγκαθίστανται σε μόνιμη βάση.

Κεντρικός παράγοντας διαβιβαστή, είναι η γνωστή μας σεροτονίνη.

Ο ασθενής αισθάνεται δυσκολία στην επεξεργασία πληροφοριών ή στην επεξεργασία της ίδιας του της σκέψης.

Συχνά οι ιδεοληψίες είναι κληρονομικές αν όχι το ίδιο είδος, ωστόσο είναι η έξη.

Η γνωσιακή ιδεοληψία, επιδέχεται συμπεριφορική θεραπεία. Είναι μια αλλαγή, στον τρόπο που αντιλαμβάνεται κάποιος τα προβλήματά του, ή αυτά που εκείνος θεωρεί προβλήματα.

Πολύ συχνά το πρόβλημα ξεκινάει από την διογκωμένη αίσθηση ευθύνης. Η θεραπεία εστιάζεται στην αντίσταση στον ψυχαναγκασμό, με ιατρική και οικογενειακή βοήθεια.

Η θεραπεία γίνεται μέσα σε ομάδες υποστήριξης ή ακόμα και με οικογενειακή συμβουλευτική δράση, σε συχνές συνεδρίες συγκεκριμένη ημέρα και ώρα.

Όμως ο ψυχαναγκασμός, δεν είναι τρέλα. Είναι κάτι που έχει τις λιγότερες πιθανότητες, να οδηγήσει σε τρέλα. Σίγουρα κάποιος ψυχαναγκαστικός, δεν οδεύει προς την ψυχασθένεια.

Είναι απλά μια παγίδευση του ατόμου, σε επαναλαμβανόμενες πράξεις και σκέψεις. Ο έλεγχος για τα πάντα, είναι αυτός που οδηγεί στην επανάληψη, ξανά και ξανά.

Καμιά φορά είναι και εμμονές που δεν θεωρούνται πράξεις έξω από τα δεδομένα, τουλάχιστον στην αρχή.

Ο ψυχαναγκαστικός όμως, παρά το ότι επαναλαμβάνει κάποια πράγματα, ή τελετουργικά, ή μετράει βήματα, ή κλείνει και ξεκλειδώνει πόρτες, ή πλένει τα χέρια του, δεν το ελέγχει, ούτε ευχαριστιέται από αυτή την επανάληψη.

Το τελετουργικό και οι σκέψεις είναι δυνατόν να επαναλαμβάνονται για πάνω από μια ώρα.

Ο ψυχαναγκασμός, αρχίζει στην παιδική η εφηβική ηλικία και ακολουθεί την ενήλικη ζωή, όπου γίνεται πιο επιτακτικός.

Η πάθηση «χτυπά» με ίδια ποσοστά, άντρες και γυναίκες, περίπου στο 1/3 των ενηλίκων. ή το 2% του παγκόσμιου πληθυσμού, με κληρονομικούς παράγοντες.

Δεν είναι τίποτα παραπάνω, από μια ευρύτερη ομάδα νευρώσεων.

Είναι πηγή δυσφορίας για τους πάσχοντες, γι’ αυτό και αναγκάζονται να ζητήσουν βοήθεια.

Η φαρμακευτική αγωγή και η ψυχοθεραπεία, είναι η μόνη και συστηματική λύση στο πρόβλημα.